
Peru’da yerli halkların korunmasından sorumlu bir hükümet komisyonu, Madre de Dios rezervinin sınırlarını genişletmeyi öneren 2016 tarihli çalışmayı yeniden değerlendirme kararı aldı. Yerli örgütleri ile Survival International’ın aktardığı kararın ardından, 9 Kasım’da Associated Press’e konuşan FENAMAD temsilcileri, genişlemenin gecikmesinin Mashco Piro için taşıdığı risklere dikkat çekti.
Tartışma rezervin hangi kısmıyla ilgili?
Peru’nun güneydoğusundaki rezerv, Mashco Piro ve dış dünyayla teması sınırlı tutan diğer yerli toplulukları korumak için 2002’de kuruldu. Bu toplulukların kullandığı orman alanları idari çizgilerle sınırlı değil. 2016’daki hükümet çalışması, rezervin kapsadığı alanın genişletilmesini önerdi. Önerilen genişlemenin bazı kereste imtiyazlarıyla çakışması, yıllar içinde sınır kararını ekonomik bir uyuşmazlığın da parçası hâline getirdi.
Yerli örgütlerinin kaygısı, yeni incelemenin kararı ertelemesi ve söz konusu bölgelerde mevcut faaliyetlerin sürmesi. Peru Kültür Bakanlığı, Associated Press’in görüş talebine haberin yayımlandığı sırada yanıt vermemişti. Kamuoyuna aktarılan karar, 2016 çalışmasının yeniden ele alınacağını gösteriyor. Mevcut rezervin kaldırıldığı veya yeni kereste izni verildiği yönünde bir açıklama yok.
Yakınlaşma hangi riskleri taşıyor?
Mashco Piro, dışarıdan gelenlerle temastan kaçınan bir topluluk. Ormana açılan yollar veya kereste faaliyetleri, topluluk üyelerinin kullandığı alanlara yabancıların yaklaşma ihtimalini artırabiliyor. FENAMAD hem şiddetli karşılaşma ihtimaline hem de dışarıdan taşınan hastalıkların yaratabileceği sağlık riskine işaret ediyor. 2024’te bölgedeki karşılaşmalarda en az iki kereste işçisi hayatını kaybetti. Mashco Piro tarafındaki olası kayıplar bilinmiyor.
Tartışmanın bir diğer boyutu, mevcut imtiyazların sınır değişikliğinden nasıl etkileneceği. Daha önce konuyla ilgili devlet birimini yönetmiş bir yetkili, AP’ye mevcut çalışmanın tamamlanması ve sınır değişikliğinden etkilenen şirketler için tazminatın değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bu görüş, komisyonun benimsediği bir uygulama olarak açıklanmadı.
FENAMAD ve EarthRights International eylülde konuyu Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesine de taşıdı. Başvurunun konusu, Peru’nun topluluğun atalarından kalan toprakları ve tecritte yaşama tercihini koruma yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği.
Bir sonraki aşamada komisyonun hangi verileri yeniden değerlendireceği, çalışmalar için takvim açıklayıp açıklamayacağı ve o sırada koruma ile denetimin nasıl yürütüleceği önem taşıyor. Yerli örgütlerinin itirazı, karar kesinleşene kadar geçen zamanın da sahada sonuçları olabileceğine dayanıyor.


