Fabrika bacalarıyla pazar kasalarının yan yana yer aldığı temsili linol baskı.
Temsili editoryal illüstrasyon. İki renkli linol baskı. · Meridyen Editoryal Ekip
NEDEN ÖNEMLİ?Fabrika ve raf fiyatlarının ayrışması, enerji maliyetlerinin hanelere nasıl ve ne zaman yansıyacağını anlamak için önemli.

Çin’de ekim ayında sanayi üreticilerinin fabrika çıkış fiyatları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,7 arttı. Aynı dönemde hanelerin satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat artışı yüzde 0,7’ye geriledi. Pazartesi günü Ulusal İstatistik Bürosu’nun açıkladığı iki veri, maliyet baskısının fabrika kapısında daha belirgin olduğunu gösteriyor. Eylülde yıllık oranlar üreticide yüzde 5,0, tüketicide yüzde 0,9’du.

Fabrikadaki fiyat artışı sepete neden aynı hızla yansımıyor?

Üretici fiyat endeksi, sanayi mallarının fabrikadan çıkarken hangi fiyatla satıldığını ölçüyor. Petrol çıkaran, kimyasal hammadde üreten veya metal işleyen işletmeler bu endekste yer alıyor. Tüketici fiyat endeksi ise bir hanenin gıda, ulaşım ve çeşitli hizmetler için ödediği fiyatları izliyor. Dolayısıyla iki endeksin sepeti, fiyatın ölçüldüğü aşama ve karşılaştırılan ürünler farklı.

Ekimde sanayi üreticilerinin yakıt ve enerji grubunda ödediği alım fiyatı yıllık yüzde 18,6 arttı. İstatistik bürosunun değerlendirmesinde petrol ve doğal gaz çıkarımı ile kömür madenciliğindeki fiyat yükselişleri de dikkat çekiyor. Üreticiler bu artışın bir bölümünü satış fiyatına yansıtabilir. Buna karşılık tedarik sözleşmesi, rekabet veya tüketicilerin daha pahalı ürüne yönelmemesi, bu geçişi yavaşlatabilir.

Tüketici tarafında gıda fiyatları geçen yılın ekimine göre yüzde 2,9 düştü. Taze sebzede düşüş yüzde 16,9 olurken yumurta fiyatı yüzde 10,1 arttı. Gıda dışı fiyatlar ise yıllık yüzde 1,5 yükseldi. Bu dağılım, sepetin toplamı yüzde 0,7 artsa bile bir hanenin kendi harcamalarında farklı bir tablo görebileceğini gösteriyor. Örneğin, taze sebzeye daha fazla pay ayıran bir hanenin karşılaştığı değişim, gıda dışı hizmetlere daha çok harcayan bir haneden farklı olabilir.

Bir sonraki veride neye bakılacak?

Aylık karşılaştırmada tüketici fiyatları ekimde değişmedi, üretici fiyatları yüzde 0,7 yükseldi. Bir önceki ayla bu karşılaştırma, yıllık artışın geçen seneki hangi seviyeye göre hesaplandığından ayrı bir ölçü sunuyor. İzlenecek soru, fabrikadaki baskının birkaç enerji ve hammadde grubunda mı kalacağı, yoksa izleyen aylarda daha geniş ürün gruplarına mı yayılacağı. Perakende fiyatları ve hizmetler aynı yönde hareket ederse maliyet geçişine ilişkin daha fazla bilgi elde edilebilir. Ekim verisi, bu geçişin tamamlanmış olduğunu söylemek için tek başına yeterli değil.

Çinenflasyonenerji