
Ukrayna, Rusya ve ABD heyetlerinin 10–11 Kasım’da Abu Dabi’de yeniden görüşmesi planlanıyor. 9 Kasım’da yayımlanan Associated Press dosyasına göre güvenlik garantileri görüşme gündeminin başında. Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki buluşma, yılın başında görünür bir ilerleme sağlamadan sona eren görüşmelerin ardından diplomatik hattı yeniden açmayı amaçlıyor.
Güvenlik garantisi nasıl bir şey?
Görüşmelerde iki farklı zaman dilimi söz konusu. Birincisi, silahlı çatışmaların ne zaman ve hangi koşullarda durabileceği. İkincisi, bir anlaşma yürürlüğe girerse yeni bir saldırıya karşı Ukrayna’nın nasıl korunacağı. Ateşkes hattını izleyen bir mekanizma ilk soruya cevap verebilir. Bir ihlal olduğunda kimin ne kadar sürede nasıl destek vereceğine ilişkin düzenleme ise ikinci soruyu ilgilendiriyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Batılı ortaklarının savaş sonrası destek konusunda somut taahhüt vermesini istiyor. Kiev, kendi ordusunu güçlendirebilmesini ve ortaklarıyla güvenlik ilişkilerini sürdürebilmesini bu korumanın parçası sayıyor. Moskova ise Ukrayna ordusuna ve Batı’yla askerî düzenlemelerine sınırlamalar getirilmesini talep ediyor. Rusya’nın, sahada tamamını ele geçiremediği bazı Ukrayna topraklarının devrini istemesi de ayrı bir anlaşmazlık. Zelenski bu talebi reddediyor.
Masadan çıkacak hangi bilgi önemli?
ABD’nin arabuluculuğu, iki tarafın kabul etmediği koşulları ve üzerinde çalışmaya açık olduğu noktaları ayrıştırmak için bir kanal sağlıyor. Bir önceki görüşme turunun görünür ilerleme üretmemesi, toplantının takvime alınmasıyla maddelerde uzlaşılması arasındaki farkı gösteriyor. Görüşmelerin öngörülen takvimi Zelenski ve ABD temsilcisi Steve Witkoff tarafından duyuruldu.
Olası bir sonuç açıklamasında, gözlem görevinin kime verileceği, hangi tür ihlallerin kayda geçirileceği ve bir itiraz çıktığında tarafların kiminle temas kuracağı izlenebilir. Bir ülkenin siyasi destek açıklamasıyla, belirli bir ihlal halinde üstleneceği görev aynı ayrıntı düzeyinde değildir. Ayrıca toprak meselesiyle güvenlik düzenlemesinin aynı anda mı, ayrı adımlarla mı ele alınacağı, müzakerelerin bir sonraki aşamasının şeklini değiştirebilir.
Ukrayna’da çatışmalar sürerken Abu Dabi’de masaya oturulması, ancak bu başlıklarda somut metinler ortaya çıktığında anlaşmanın ne kadar yakın olduğunu gösterecek. Şimdilik kamuya açıklanan bilgi, görüşmelerin takvimi ve tarafların öncelikleriyle sınırlı.
Görüşmenin sonunda bir sonraki turun yerinin ve tarihinin duyurulması, diyaloğun sürmesi açısından izlenebilecek bir başka adım.


