
NASA, Ay’ın güney kutbunda uzun gecelerde ve sürekli gölgede çalışması planlanan PROMISE adlı robotik araçla ilerleme kararı aldığını 7 Kasım’da duyurdu. Ajansın hedefi, aracı 2028’in sonunda fırlatmak ve Ay’a ulaştıktan sonra 18 aylık bir ana görev yürütmek. Araç, NASA’nın duyurduğu Ay yüzeyi teslimatları ve altyapı çalışmalarından biri.
Görevin çözmeye çalıştığı sorun, Güneş ışığının kesildiği yerde bir aracı çalışır halde tutmak. Ay’ın güney kutbunda bazı kraterlerin tabanları yıl boyunca doğrudan ışık almıyor. Sıcaklığın çok düşük kalabildiği bu bölgeler, su buzunun korunabildiği yerler olabilir. Bir aracın güneş panelleriyle topladığı enerji ise ışık olmayan yerde yeniden üretilemez. Bu yüzden gölgede ne kadar kalabildiği, hangi alanları ve ne kadar ayrıntılı inceleyebildiğini belirler.
PROMISE’ın enerji kaynağı bir radyoizotop termoelektrik jeneratörü. Jeneratör, radyoaktif maddenin doğal bozunmasıyla açığa çıkan ısıyı elektriğe dönüştürüyor. Böylece araç, güneş ışığına erişiminden bağımsız bir enerji kaynağı taşıyacak. NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı, Mars’taki Curiosity görevi için Dünya’da kullanılan bir test aracının gövde ve hareket sistemini dönüştürüyor. Çalışmada Curiosity ve Perseverance programları için üretilen bazı parçalar da kullanılacak.
Görev dosyasına göre araçta bir metreye kadar derinden örnek almak için tasarlanan bir matkap bulunacak. Yüzey malzemesini incelemek için spektrometreler, sıcaklık ve radyasyon ölçümü için algılayıcılar ve görüntüleme sistemleri de planlanıyor. Böyle bir donanımın amacı, gölgedeki olası buzun ve başka uçucu maddelerin hangi koşullarda bulunduğunu araştırmak. NASA’nın 2009’daki LCROSS görevi, güney kutbu yakınındaki Cabeus kraterinin sürekli gölgede kalan bölümünde su buzu saptamıştı. PROMISE’ın inceleyeceği zemine ilişkin sonuçlar ise görev ölçümlerinden sonra belli olacak.
NASA aynı duyuruda Ay yüzeyini inceleyecek MoonFall araçlarının taşınmasına yönelik bir adımı da açıkladı. Bu iki görev farklı işlere odaklanıyor. PROMISE yüzeyde uzun süreli çalışmayı ve örnek ölçümünü sınarken MoonFall, olası iniş alanlarını daha ayrıntılı taramayı amaçlıyor. PROMISE açısından önce fırlatma takvimi ve ticari iniş aracına entegrasyon izlenecek. Görevin temel sınavı, yüzeye ulaştıktan sonra uzun karanlık dönemlerde çalışmayı sürdürebilmesi ve gölgeli zeminden ölçüm alabilmesi olacak.


