
ABD’nin atmosfer ve okyanus kurumu NOAA ile NASA, 4 Kasım’da Antarktika üzerinde oluşan ozon deliğinin 2026’da son yıllara göre daha geniş bir alana yayıldığını açıkladı. Kurumların ölçümüne göre ozon kaybının en yoğun olduğu 7 Eylül–13 Ekim döneminde delik ortalama yaklaşık 25 milyon kilometrekareye ulaştı. Bu, 48 yıllık izleme dizisinde mevsimsel ortalamaya göre yedinci en büyük alan.
Günlük en geniş alan ise 18 Eylül’de ölçülen 27,1 milyon kilometrekareydi. Bir mevsimin ortalamasıyla tek bir günün en yüksek ölçümü, farklı soruların yanıtı. Ortalama, kaybın yoğun olduğu haftalarda alanın ne büyüklükte kaldığını anlatıyor. Günlük değer, o mevsimde ulaşılan en geniş alanı gösteriyor. Deliğin kapladığı alan da içindeki ozon miktarıyla aynı ölçü değil. Kurumlar bu nedenle alan hesabının yanı sıra uydu ve balonlarla ozon yoğunluğunu izliyor. Güney Kutbu gözlemevinde yılın en düşük ozon miktarı 17 Ekim’de ölçüldü. En geniş alanın görüldüğü tarihten yaklaşık bir ay sonraydı.
Bu yılki genişlemenin arkasında Antarktika çevresinde güçlü kalan kutup girdabı var. Bu rüzgâr sistemi soğuk havayı çevreliyor. Stratosfer yeterince soğuduğunda oluşan bulut parçacıkları, ozona zarar verebilen klor ve brom bileşiklerinin kimyasal tepkimelere girmesini kolaylaştırıyor. Girdabın daha geniş bir alanda güçlü kalması, NOAA’ya göre bu koşulların daha geniş bir bölgede sürmesine yardımcı oldu.
Ozon tabakası, Güneş’ten gelen zararlı morötesi ışınımın bir bölümünü tutuyor. Uzun vadeli toparlanma beklentisi, ozonu incelten bazı kimyasalların kullanımının uluslararası düzenlemelerle azaltılmasına dayanıyor. Bu maddeler atmosferde uzun süre kalabildiğinden, üretim ve kullanım azalsa bile birikimin gerilemesi zaman alıyor. NASA ve NOAA’nın değerlendirmesi, bu yılın geniş deliğine rağmen yüzyılın ilerleyen dönemlerinde toparlanmanın hâlâ beklendiği yönünde.
Bu sonucun nasıl oluştuğunu anlamak için iki ayrı zaman ölçeğine bakmak gerekiyor. Birkaç haftalık rüzgâr ve sıcaklık koşulları yıllık deliğin genişliğini değiştirebilir. Kimyasalların atmosferdeki düzeyi ise yıllar boyunca izlenir. Bu yüzden 2026 ölçümü o yılın atmosfer koşullarını anlamak açısından önemli. Toparlanmanın hızı konusunda ise gelecek yılların verileri ve aynı yöntemlerle tutulan uzun ölçüm dizisi belirleyici olacak.


